انتخاب سیم یا کابل مناسب یکی از مهم‌ترین مراحل در هر پروژه برق‌کشی ساختمانی و صنعتی است. اگر سطح مقطع سیم متناسب با جریان (آمپر) و ولتاژ کاری انتخاب نشود، می‌تواند منجر به افت ولتاژ، داغ شدن سیم، کاهش راندمان تجهیزات و حتی آتش‌سوزی شود. در این مقاله یاد می‌گیریم چگونه با توجه به آمپر و ولتاژ، سیم مناسب هر کاربرد را انتخاب کنیم.

چرا محاسبه صحیح سیم و کابل اهمیت دارد؟

انتخاب نادرست سیم و کابل می‌تواند مشکلات زیر را ایجاد کند:

افزایش دمای هادی و آسیب به عایق

افت ولتاژ بیش از حد مجاز

کاهش عمر تجهیزات برقی

افزایش مصرف انرژی

خطر آتش‌سوزی و برق‌گرفتگی

به همین دلیل، محاسبه سطح مقطع سیم بر اساس جریان، ولتاژ و نوع مصرف یک اصل مهم در برق‌کشی ایمن است.

پارامترهای اصلی در انتخاب سیم و کابل

برای محاسبه سیم مناسب، باید پارامترهای زیر را در نظر گرفت:

1️⃣ جریان مصرفی (آمپر)

مهم‌ترین عامل انتخاب سیم، مقدار جریان عبوری است. هرچه آمپر بیشتر باشد، سطح مقطع سیم نیز باید بزرگ‌تر انتخاب شود.

2️⃣ ولتاژ کاری

ولتاژ پایین (220 ولت تک‌فاز)

ولتاژ بالا یا سه‌فاز (380 ولت)

در ولتاژهای بالاتر، جریان کمتر می‌شود اما همچنان استاندارد سطح مقطع باید رعایت گردد.

3️⃣ طول مسیر کابل

هرچه طول کابل بیشتر باشد:

افت ولتاژ افزایش می‌یابد

باید سطح مقطع سیم را بزرگ‌تر انتخاب کرد

به‌طور معمول افت ولتاژ مجاز:

روشنایی: حداکثر 3٪

مدار قدرت: حداکثر 5٪

4️⃣ نوع مصرف

نوع بار تأثیر زیادی در انتخاب سیم دارد:

روشنایی

پریزها

کولر گازی و موتور

دستگاه‌های صنعتی

تابلو برق و خطوط تغذیه

بارهای موتوری نیاز به سیم ضخیم‌تر دارند چون جریان راه‌اندازی بالاتری دارند.

فرمول محاسبه جریان از روی توان و ولتاژ

🔹 مدار تک‌فاز:

I=PV×cos⁡φI = \frac{P}{V × \cos φ}I=V×cosφP​

🔹 مدار سه‌فاز:

I=P3×V×cos⁡φI = \frac{P}{\sqrt{3} × V × \cos φ}I=3​×V×cosφP​

🔸 در مصارف خانگی معمولاً cosφ ≈ 0.8 در نظر گرفته می‌شود.

جدول انتخاب سطح مقطع سیم بر اساس آمپر (هادی مسی)

📌 این مقادیر برای نصب در هوا یا لوله استاندارد و دمای 30 درجه سانتی‌گراد هستند.

انتخاب سیم مناسب در کاربردهای مختلف

🔸 سیم مناسب روشنایی ساختمان

آمپر مصرفی کم

معمولاً سیم 1 یا 1.5 میلی‌متر مربع

🔸 سیم مناسب پریز برق

جریان بالاتر

سیم 2.5 میلی‌متر مربع توصیه می‌شود

🔸 سیم مناسب کولر گازی و موتور

جریان راه‌اندازی بالا

حداقل سیم 4 یا 6 میلی‌متر مربع

🔸 کابل ورودی واحد مسکونی

بسته به توان مصرفی کل

معمولاً کابل 10 یا 16 میلی‌متر مربع

تأثیر دما و نحوه نصب بر انتخاب سیم

در شرایط زیر باید سطح مقطع بزرگ‌تر انتخاب شود:

دمای محیط بالاتر از 30°C

عبور چند کابل در یک لوله

نصب در کانال بسته یا زیر زمین

استفاده مداوم و بدون وقفه

اشتباهات رایج در انتخاب سیم و کابل

❌ انتخاب سیم نازک‌تر برای کاهش هزینه
❌ نادیده گرفتن طول مسیر
❌ عدم توجه به جریان راه‌اندازی موتور
❌ استفاده از کابل آلومینیومی به جای مس بدون محاسبه

جمع‌بندی

برای انتخاب صحیح سیم و کابل باید همیشه این سه عامل را در نظر گرفت:

✔ جریان مصرفی (آمپر)
✔ ولتاژ و نوع مدار (تک‌فاز یا سه‌فاز)
✔ شرایط نصب و طول مسیر

اگر این اصول رعایت شود، سیستم برق‌کشی ایمن، پایدار و استاندارد خواهد بود.